Limited Şirketlerde Elektronik Ortamda Karar Alınması

A.GİRİŞ

Dijitalleşme, limited şirketlerde ortakların ve müdürlerin fiziken aynı mekanda bulunmaksızın şirket işlerine katılmasını kolaylaştırmıştır. Bununla birlikte, video konferans, elektronik posta veya farklı çevrim içi iletişim araçlarının kullanılması, tek başına hukuken geçerli bir elektronik toplantı yapıldığı anlamına gelmemektedir.  Elektronik ortamda karar alma, şirket sözleşmesindeki dayanağa, kanuni usule, Elektronik Toplantı Sisteminin teknik yeterliliğine ve katılım haklarının etkin biçimde kullanılmasına bağlıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”), limited şirket genel kurulunda ve müdürler kurulu toplantılarında elektronik katılıma imkân tanımıştır. Ancak bu imkan, klasik toplantı usulündeki çağrı, temsil, bilgi alma, görüş açıklama, oy kullanma ve nisap güvencelerini ortadan kaldırmamaktadır. Aksine, bu  güvencelerin elektronik ortamda da doğrulanabilir ve denetlenebilir biçimde sağlanmasını gerektirmektedir. 29/08/2012 tarihli ve 28396 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak 01/10/2012 tarihinde yürürlüğe giren Ticaret Şirketlerinde Anonim Şirket Genel Kurulları Dışında Elektronik Ortamda Yapılacak Kurullar Hakkında Tebliğ (“Tebliğ”) ile elektronik ortamda yapılacak yönetim kurulu, müdürler kurulu, ortaklar kurulu ve genel kurul toplantılarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Bu çalışma ile de TTK’nın ilgili hükümleri ile Tebliğ’in ışığında limited şirketlerde elektronik karar alma rejiminin dayanakları, usuli ve teknik güvenceleri ile kararların geçerliliğine ilişkin yargısal ilkeler incelenmektedir.

B.Elektronik Ortamda Toplantı ve Karar Alma Rejimi

1. Elektronik Toplantının Hukuki Dayanağı ve Kapsamı

Limited şirketlerde elektronik toplantının asli hukuki dayanağı TTK m. 1527'dir. Hükmün ilk fıkrasında, şirket sözleşmesinde buna imkan veren bir düzenleme bulunması şartıyla müdürler kurulu toplantılarının tamamen elektronik ortamda veya bazı müdürlerin fiziki, diğerlerinin elektronik ortamda katılımıyla yapılabileceği ifade edilmektedir. Aynı hükmün ikinci fıkrasında ise, limited şirketlerde genel kurula elektronik ortamda katılma, öneride bulunma ve oy kullanmanın da fiziki katılımın bütün  hukuki sonuçlarını doğuracağının kabul edildiği belirtilmiştir.

Elektronik toplantı rejimi, genel kurul ve müdürler kurulu bakımından farklı işlevler taşımaktadır. Genel kurulda ortaklar, müdürler kurulunda ise müdürler elektronik ortamda katılım, görüş açıklama, öneri sunma ve oy kullanma haklarını kullanabilmektedirler. Tebliğ m. 4/1-ç’de Elektronik Toplantı Sistemi (“ETS”), limited şirketlerde genel kurul veya müdürler kurulu toplantılarına elektronik ortamda katılımı, öneri sunmayı, görüş açıklamayı ve oy vermeyi sağlamak üzere şirket tarafından kurulacak veya destek hizmeti alınarak kullanılacak bilişim sistemi olarak tanımlanmaktadır.

Şirket, ETS’yi kendisi kurabilir veya bu konuda uzmanlaşmış bir hizmet sağlayıcıdan destek alabilir. Ancak elektronik toplantı, salt elektronik posta aracılığıyla görüş alınması ya da görüntülü görüşme yapılmasıyla özdeş değildir. Elektronik toplantının hukuken geçerli sayılabilmesi için sistemin katılımcıyı tanımlaması, katılım ve oy kullanma iradesini güvenilir biçimde kayda alması, oylama sonuçlarını doğrulaması ve gerekli kayıtları koruması gerekir. Elektronik genel kurul toplantısı, TTK m. 617/4’te düzenlenen toplantı yapılmaksızın yazılı onayla karar alma usulünden de ayrılır. Elektronik genel toplantısında eş zamanlı veya toplantı düzeni içinde görüşme, öneri sunma ve oylama vardır. Buna karşılık toplantısız yazılı karar usulü, ortaklara belirli bir gündem maddesi hakkında karar önerisinin sunulması ve diğer ortakların yazılı onaylarının alınmasına dayanır. Bu iki usul, kararın oluşumu, katılım biçimi ve ispat araçları yönünden birbirinden farklıdır.Elektronik toplantı imkanının tanınmış olması, özellikle yabancı sermayeli veya ortakları farklı ülkelerde bulunan limited şirketler bakımından uygulamadaki önemli bir ihtiyaca cevap vermektedir. [1] Bu imkan, farklı şehirlerde/ ülkelerde bulunan ortaklar/ müdürler açısından karar alma sürecini basitleştirse de elektronik toplantının asıl amacı, fiziksel toplantıdaki ortakların/müdürlerin haklarını teknik güvence altında dijital ortama taşımaktır.

2.Elektronik Toplantı Modelleri

TTK, ticaret şirketleri ve diğer tacirler bakımından kanunun zorunlu tuttuğu işlemlerin güvenli elektronik imza ile elektronik ortamda yapılabileceğini düzenlemektedir. TTK m.1526/4 uyarınca, işlemlerin dayanağı olan belgeler de aynı usulle elektronik ortamda düzenlenebilir. Şirket adına imza yetkisini haiz kişilerin, şirket namına kendi adlarına üretilen güvenli elektronik imza ile imza atabileceği TTK m.1526/4’te ifade edilmiştir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile      aynı hukuki sonucu doğurduğunu; elektronik ortamda üretilen ve güvenli elektronik imzayla imzalanan belgelerin hukuki sonuç doğurmaya elverişli olduğunu kabul etmiştir. Bu yaklaşım, elektronik toplantı süreçlerinde oluşturulan karar, tutanak, oy kaydı, muhalefet şerhi ve bildirimlerin ispat değeri bakımından önem arz etmektedir. [2] 

Limited şirketlerde genel kurul kararları özelinde, fiziken toplantı yapılmaksızın, sirküler (elden dolaştırma)  usulüyle karar alınmasına yönelik uygulama 01.07.2022 tarihi itibarıyla MERSİS üzerinden kullanılmaya başlanmıştır. Bu uygulamada ortaklardan herhangi biri, MERSİS üzerinde hazırladığı karar taslağını elektronik imza ile imzalayarak diğer ortakların görüşüne sunabilmekte; diğer ortaklar da sisteme farklı zamanlarda erişip elektronik imza kullanarak karar taslağına ilişkin iradelerini açıklayabilmektedir. Böylece ortakların aynı anda veya fiziki olarak bir araya gelmesine gerek olmaksızın, genel kurul kararının elektronik ortamda oluşturulması mümkün hale gelmektedir. Uygulama, özellikle ortakların farklı şehirlerde veya ülkelerde bulunduğu limited şirketlerde karar alma sürecini hızlandırmakta; elektronik imza kullanımı sayesinde ortak iradelerinin ve karar sürecinin güvenilir biçimde kayıt altına alınmasına katkı sağlamaktadır.

Yukarıda bahsedilen yöntem dışında iki biçiminde elektronik toplantı yapılabilir:

Birincisi, bazı müdürler veya ortaklar toplantı yerinde fiziken bulunurken, diğerleri ETS aracılığıyla katıldığı elektronik toplantılardır. Bu biçimde yapılan elektronik toplantılar, özellikle şirket merkezinde toplantı düzenini korumak isteyen ancak uzakta bulunan hak sahiplerinin katılımını sağlamak isteyen şirketler bakımından elverişlidir.İkinciolarak, katılımcıların tamamının ETS üzerinden toplantıya katıldığı elektronik toplantılardır.Müdürler kurulu bakımından Tebliğ’in5. maddesinde, hiçbir üyenin fiziki katılım iradesini bildirmemesi halinde toplantının tamamen elektronik  ortamda yapılabileceğini  açıkça düzenlemiştir. Genel kurul bakımından ise TTK m. 1527/2, elektronik ortamda katılımın fiziki katılımla aynı hukuki sonuçları doğuracağını belirtmektedir.

TTK m. 1527/1’in son cümlesinde ifade edildiği üzere, her iki şekilde de TTK veya şirket sözleşmesinde öngörülen toplantı ile karar nisaplarına ilişkin hükümler aynen uygulanır. Başka bir ifadeyle, müdürler kurulunun tamamen elektronik ortamda toplanması veya bazı müdürlerin fiziken, diğerlerinin ise elektronik ortamda katıldığı karma bir toplantı yapılması; fiziki toplantıda uygulanacak nisap kurallarını değiştirmez. Bu nedenle, birden fazla müdürün bulunduğu limited şirketlerde müdürler kural olarak çoğunlukla karar alır; oyların eşitliği halinde  müdürler  kurulu başkanının oyu üstün sayılır. Şirket sözleşmesinde müdürler kurulunun karar almasına ilişkin farklı bir nisap veya usul öngörülmüşse, elektronik ortamda yapılan toplantıda da bu düzenleme uygulanacaktır. Genel kurul bakımından da elektronik ortamda katılan ortakların oyları fiziken katılan ortakların oylarıyla birlikte dikkate alınacak; kararın niteliğine göre TTK’da veya şirket sözleşmesinde öngörülen olağan ya da ağırlaştırılmış karar nisabı aranacaktır. Elektronik katılım, nisapların azaltılmasına veya oy gücünün farklı hesaplanmasına yol açmaz.

3. Şirket Sözleşmesinde Elektronik Toplantıya İlişkin Hüküm Bulunması

Elektronik toplantı yapılabilmesi için şirket sözleşmesinde açık bir hüküm bulunması zorunludur. TTK m. 1527/1, müdürler kurulu toplantıları bakımından; m. 1527/2 ise limited şirket genel kurulu bakımından bu koşulu açıkça öngörmektedir.

Tebliğ, müdürler kurulu bakımından m. 6’da ve genel kurul bakımından ise m. 8’de şirket sözleşmesine alınması gereken örnek  hükümleri ayrıca düzenlemektedir. Bu hükümlerde, ilgili hak sahiplerinin TTK m. 1527 uyarınca elektronik ortamda toplantıya katılabileceği; şirketin ETS’yi kurabileceği veya bu konuda hizmet satın alabileceği; hak sahiplerinin mevzuatta tanınan haklarını sistem üzerinden kullanmalarının sağlanacağı belirtilmektedir. Tebliğ’deki örnek metin, şirket sözleşmesinde bulunması gereken asgari esasları ortaya koymaktadır. Bu nedenle şirket sözleşmesi, elektronik katılım ve oy kullanma imkanını açık biçimde düzenlemelidir. Şirket sözleşmesinde bu yönde bir hüküm  olmaksızın yapılan elektronik  toplantılarda, toplantının ve buna bağlı kararların geçerliliği tartışmalı hale gelecektir.

C. Elektronik Ortamda Karar Almanın Usulü ve Teknik Güvenceleri

1.Çağrı, Katılım Talebi  ve Sisteme Erişim

Tebliğ m. 9/1 uyarınca, toplantılara elektronik ortamda katılıma imkan sağlayan şirketlerde toplantı çağrısı, genel kurula veya müdürler kuruluna ilişkin olağan çağrı usulüne uygun yapılmalıdır. Çağrı ile birlikte elektronik ortamda toplantıya katılım ve oy kullanma konusundaki bilgi ve belgelerin şirketin internet sitesinde erişime hazır tutulması gerekir.

Tebliğ m. 9/2 ve m. 9/3’te ifade edildiği üzere, elektronik ortamda toplantıya katılmak isteyen hak sahibi, elektronik  katılım talepnamesini toplantı tarihinden bir gün öncesine kadar güvenli elektronik imza ile imzalayarak şirketin Kayıtlı Elektronik Posta (“KEP”) hesabına iletir. Şirket ise talebin kendisine ulaşmasından sonra  katılımcının sisteme erişebilmesi  için  gerekli tanımlamaları yapar ve bu durumu ilgili kişinin KEP hesabına bildirir.

Tebliğ m. 9/4’te müdürler kurulu toplantılarında şirketin, Tebliğ’deki usuli işlemlerden farklı esaslar belirleyebileceği öngörülmüştür. Ancak bunun için müdürler kurulunun bu yönde karar alması zorunludur. Bu imkan, şirketin iç işleyişine uygun bir başvuru ve erişim süreci tasarlamasına imkan tanır; fakat kimlik doğrulama, kayıt güvenliği ve katılım hakkının korunması yönündeki temel güvenceleri ortadan kaldırmaz.

​​​2. Kimlik Doğrulama, Görüş Açıklama ve Oy Kullanma

Tebliğ’in 10. maddesinin ilk fıkrasında ifade edildiği üzere ETS, toplantı çağrısında belirtilen gün ve saatten bir saat önce elektronik katılım talebinde bulunan hak sahiplerinin erişimine açılır. Katılımcılar sisteme güvenli elektronik imzaları ile giriş yaparlar. Bu durumda güvenli elektronik imza, katılımcının kimliğinin doğrulanması ve işlem iradesinin belirlenmesi bakımından karar alma  sürecinin temel güvencelerindendir.

Katılımcı, görüşülmekte olan gündem maddesi hakkında görüşlerini sistem üzerinden yazılı veya sesli biçimde iletebilir. Oylama, toplantı başkanının ilgili gündem maddesi için oylamaya geçildiğini bildirmesinden sonra elektronik sistem üzerinden yapılır. Oylama sonucu ile varsa muhalefet beyanları toplantı tutanağına veya ilgili karara eklenir.

Temsil yetkisinin ve oy hakkının doğru kişiye ait olduğunun denetlenmesi, sistemin vazgeçilmez işlevleri arasındadır. Zira  elektronik ortamda gerçekleşen katılımın hukuki sonucu, beyanın gerçek hak sahibine veya usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilciye aidiyetinin güvenilir biçimde tespit edilmesine bağlıdır. Bu nedenle kimlik doğrulamadaki bir eksiklik, yetkisiz katılım veya oy hakkının haksız kullanılmasına ilişkin itirazlara zemin hazırlayabilir.

Elektronik toplantıda bir usul ihlalinin kararın geçerliliğine etkisi değerlendirilirken, ihlalin ilgili ortak veya müdürün toplantıya katılmasını, gündem hakkında görüş açıklamasını, öneri sunmasını veya oy kullanmasını etkileyip etkilemediği somut biçimde ortaya konulmalıdır. Teknik aksaklık nedeniyle hak sahibinin sisteme girememesi veya oy kullanamaması, özellikle karar sonucuna etkili olduğu takdirde iptal gibi somut olayın niteliğine göre hükümsüzlük tartışmalarına yol açabilir.

Şirket sözleşmesinde elektronik toplantı için gerekli dayanağın bulunmaması, sistemin teknik raporunun mevcut olmaması, kimlik doğrulamanın güvenilir biçimde yapılamaması veya elektronik kayıtların saklanmaması, kararların geçerliliğini tartışmalı hale getirecektir.

3. Şirketin Yükümlülükleri

Limited şirketler, ETS’nin Tebliğ’e uygunluğunu, Tebliğ m. 14/1 uyarınca Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu veya bünyesinde asgari CISA [3] sertifikası bulunan personele sahip ve bu alanda denetim yapmakla yetkilendirilmiş şirketlerden birisine tespit ettirmek ve söz konusu kurumlar tarafından düzenlenecek teknik raporu ticaret sicil müdürlüğüne tescil ve ilan ettirmekle yükümlüdür. [4] Tebliğ m. 14/3'de ifade edildiği üzere, bu işlemlerin kural olarak üç yılda bir yenilenmesi zorunludur. Aynı hükmün dördüncü fıkrası uyarınca teknik raporun, asgari olarak, ETS’nin bilgi güvenliği, kişisel verilerin korunması, güvenli elektronik imza, uzun dönemli arşivleme ve MERSİS ile diğer veri tabanlarına entegrasyon yeterliliği bakımından tespitleri içermesi gerekmektedir.Şirket Tebliğ’in 11. maddesi uyarınca, ETS’ye ilişkin kullanım koşullarını internet sitesinde yayımlamakla; sistemde yaşanabilecek sorunlara karşı gerekli güvenlik tedbirlerini almakla ve tescili gereken kararları MERSİS'e aktarmakla; ETS’de yapılan tüm işlemlere ilişkin kayıtları, toplantıya elektronik ortamda katılan hak sahiplerinin ve temsilcilerinin kimlik bilgilerini, elektronik ortamda, bunların gizliliğini ve bütünlüğünü sağlayarak on yıl süreyle saklamakla yükümlüdür.

​​​​​​4. Elektronik Toplantı Sisteminde Güvenlik Esasları

ETS’nin güvenliği açısından ETS’de bulunması   gereken teknik özellikler, Tebliğ’in 15. maddesinde şu şekilde açıklanmıştır: Sistem, yedekleme, felaketten kurtarma, yetkisiz erişime ve saldırılara karşı ağ ve sistem güvenliği bakımından yeterli tasarım ve kapasiteye sahip olmalıdır. Tebliğ’in 11. maddesine göre ETS’de yapılan tüm işlemler, elektronik ortamda toplantıya katılan hak sahipleri ile temsilcilerinin kimlik bilgileri, gizliliği ve bütünlüğü sağlanarak on yıl süreyle saklanmalıdır. Bu saklama yükümlülüğü, kararların sonradan denetlenebilmesi ve uyuşmazlık halinde  ispat edilebilmesi bakımından önem taşımaktadır.

Şirket Tebliğ m. 13 anlamında destek hizmeti almakta olsa dahi, bu durum elektronik toplantı sürecinin hukuka uygun yürütülmesine ilişkin şirketin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmak için yeterli olmaz. Tebliğ m.13/2’ye göre toplantıyı yapan şirket ile destek hizmeti sağlayan şirket, ETS’den kaynaklanan sebeplerle hak sahiplerinin uğradığı zararlardan kusurları oranında sorumludur.

D. Sonuç

Limited şirketlerde elektronik ortamda toplantı yapılması ve karar alınması, teknolojik gelişmelerin şirketler hukukuna yansıması bakımından önemli bir uygulama alanı oluşturmaktadır. TTK ve ilgili ikincil düzenlemeler çerçevesinde elektronik toplantı, fiziki toplantının yerine geçen bağımsız bir yöntemden ziyade, şirket ortaklarının ve müdürlerin toplantıya katılımını ve karar alma süreçlerini kolaylaştıran bir araç olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, elektronik  ortamın kullanılması, şirketler hukukunda öngörülen toplantı, temsil, katılım ve karar alma kurallarının bertaraf edilmesi anlamına gelmemektedir.

Elektronik ortamda alınan kararların hukuken geçerli olabilmesi için öncelikle şirket sözleşmesinde gerekli düzenlemelerin bulunması, toplantıya katılma ve oy kullanma hakkının güvenilir biçimde kullanılabilmesi ve katılımcıların kimliklerinin doğrulanabilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda elektronik imza, KEP, güvenli kimlik doğrulama yöntemleri ve ETS gibi araçlar, kararların aidiyetinin ve ispat değerinin sağlanmasında önemli işlev görmektedir.

Bununla birlikte, elektronik toplantının teknik olarak gerçekleştirilmiş olması tek başına kararın geçerliliğini garanti etmemektedir.Toplantı ve karar nisaplarına uyulmaması, hak sahibinin toplantıya veya oylamaya katılımının engellenmesi, kimlik doğrulamasının güvenilir şekilde yapılamaması ya da gerekli kayıtların tutulmaması gibi usulsüzlükler, somut olayın özelliklerine göre kararın geçerliliğini etkileyebilecektir.

Sonuç olarak,elektronik ortamda karar alma,limited şirketler bakımından hızlı, pratik ve erişilebilir bir yöntem sunmakta; ancak bu kolaylığın hukuki güvenlikten ödün verilmeden kullanılması gerekmektedir.Elektronik sistemlerin mevzuata uygun, güvenilir ve denetlenebilir şekilde işletilmesi,alınan kararların hem hukuki geçerliliğinin  hem  de ispat gücünün  korunması açısından önem taşımaktadır.

Kaynakça

1.Altaş, Soner, Türk Ticaret Kanunu’na Göre Limited Şirketler, 12. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.